राष्ट्रिय संग्रहालय — छाउनी संग्रहालय

स्वयम्भू डाँडाको फेदीमा रहेको छाउनीको पुरानो सैनिक क्षेत्रमा अवस्थित राष्ट्रिय संग्रहालयको सुरुवात कला अवलोकनको ठाउँको रूपमा भएको थिएन — बरु यो हतियारको भण्डारको रूपमा सुरु भएको थियो। त्यसपछि यसले शताब्दियौंको नेपाली मूर्तिकला, चित्रकला र प्राकृतिक इतिहास समेट्ने गरी विस्तार गरेको छ।

हतियार भण्डारदेखि राष्ट्रिय संग्रहालयसम्म

यो भवन हतियार भण्डारको रूपमा बनाइएको थियो, जसलाई परम्परागत रूपमा प्रधानमन्त्री भीमसेन थापाले १९औं शताब्दीको सुरुतिर बनाएको भनिन्छ। चन्द्र शमशेरको पालामा यो सन् १९२६ मा सिलखाना संग्रहालय बन्यो र जुद्ध शमशेरले १९३८ मा यसलाई नेपाल संग्रहालय नामकरण गरे। यो १९३९ फेब्रुअरी १२ मा आम जनताका लागि खुल्यो, १९६८ मा राष्ट्रिय संग्रहालय नाम पायो, र १९६२ देखि पुरातत्व विभागले व्यवस्थापन गर्दै आएको छ। यसको हतियार ग्यालरीमा सन् १७९२ को नेपाल–तिब्बत युद्धमा कब्जा गरिएका छालाका तोपजस्ता वस्तुहरू छन्।

पछिल्ला दशकहरूमा, संग्रहालयको दायरा हतियारभन्दा धेरै फराकिलो भयो। मूर्तिकला, चित्रकला, सिक्का र पुरातात्विक वस्तुहरू राख्न थप भवनहरू समावेश गरियो, जसले विशिष्ट हतियार प्रदर्शनीको रूपमा सुरु भएको संग्रहालयलाई नेपालको कलात्मक र राजनीतिक इतिहास प्रतिनिधित्व गर्ने सामान्य ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक संग्रहालयमा रूपान्तरण गर्‍यो।

संग्रहालय परिसर

आजको परिसरमा धेरै भवनहरू छन्, प्रत्येकको आफ्नै फोकस, जसले संग्रहालयलाई एउटै ग्यालरी स्थानमा नथिचिकन — शताब्दियौं पुरानो ढुङ्गाको नक्काशीदेखि ट्याक्सिडर्मी गरिएका वन्यजन्तुका नमूनासम्म — विस्तृत सामग्री प्रस्तुत गर्न सक्षम बनाउँछ।

स्रोत: विकिपिडिया, National Museum of Nepal; पुरातत्व विभाग, नेपाल सरकार

संग्रह र मुख्य आकर्षणहरू

यसका सबैभन्दा उल्लेखनीय संग्रहमध्ये, संग्रहालयमा नेपालको सैन्य इतिहास दस्तावेजीकरण गर्ने विस्तृत हतियार संग्रह छ, साथै शताब्दियौंभर नेपाली धार्मिक कलाको विकास देखाउने हिन्दू र बौद्ध देवी-देवता चित्रण गर्ने ढुङ्गा र धातुका मूर्तिहरू छन्। सिक्का संग्रहले एकीकृत नेपाली रुपैयाँभन्दा अघिका काठमाडौं उपत्यकाका ऐतिहासिक राज्यहरूको आर्थिक इतिहासमा झलक दिन्छ।

परिसरभित्रको छुट्टै बौद्ध कला ग्यालरी विशेष रूपमा थाङ्का चित्र, कांस्य मूर्ति र धार्मिक वस्तुहरूमा केन्द्रित छ, जबकि उही परिसरको प्राकृतिक इतिहास संग्रहालयले नेपालको वन्यजन्तुका नमूना प्रदर्शन गर्छ।

परिसरभित्रका भवनहरू

प्रायः सोधिने प्रश्नहरू