सयौं थुँगा फूलका — एकताको गीत

अधिकांश राष्ट्रिय गानको जरा पुरानो राजतन्त्र वा स्वतन्त्रताको लडाइँमा भेटिन्छ। नेपालको भने फरक कथा छ — यो राजतन्त्र अन्त्य भएपछि लेखियो, खुला प्रतियोगिताबाट छानियो, र कुनै एक शासकको महिमागान नहोस् भन्ने उद्देश्यले जानाजान बनाइयो। यही उत्पत्तिको कथाले नै "सयौं थुँगा फूलका" लाई घोषणाभन्दा बढी निमन्त्रणजस्तो महसुस गराउँछ: सयौं फरक फूल, एउटै साझा माला।

राजतन्त्रबाट गणतन्त्रसम्म: गान किन परिवर्तन भयो

नेपालको अघिल्लो राष्ट्रिय गान "श्रीमान् गम्भीर" १९६२ देखि प्रयोगमा थियो र तत्कालीन राजाको प्रशंसामा केन्द्रित थियो। राजतन्त्रको अन्त्यतर्फ डोर्‍याएको २००६ को आन्दोलनपछि, अन्तरिम प्रतिनिधि सभाले यसलाई बन्द गर्न सर्वसम्मतिले मतदान गर्‍यो, किनकि एउटै राजकीय व्यक्तित्वमा केन्द्रित गानले अब सम्पूर्ण राष्ट्रको प्रतिनिधित्व गर्दैन भन्ने ठहर गरियो।

यसको सट्टामा, राष्ट्रिय गान छनोट कार्यदलले एक जना कविलाई नियुक्त गर्नुको सट्टा जनतासामु प्रविष्टि खुला गर्‍यो। प्रतिक्रिया विशाल थियो: देशभरबाट १,२७२ प्रविष्टि पेश भए। आफ्नो उपनाम ब्याकुल माइलामा लेख्ने प्रदीप कुमार राईले ३० नोभेम्बर २००६ मा छनोट जिते, र अम्बर गुरुङले उनका शब्दलाई संगीतमा उतारे। नयाँ गानले २० अप्रिल २००७ मा आधिकारिक स्वीकृति पायो र संसदीय अध्यक्ष सुवास चन्द्र नेम्वाङको नेतृत्वमा सिंहदरबारमा भएको समारोहमा ३ अगस्ट २००७ मा औपचारिक रूपमा राष्ट्रिय गान घोषित गरियो।

स्रोत: नेपाल कानून आयोग; नेपाल सरकार

कसले लेखे

दार्जिलिङको एक नेपाली परिवारमा जन्मेका अम्बर गुरुङले आफ्नो करिअरमा सयौं गीत रचना गरे र २००७ मा गानको धुन लेख्नुअघि नेपालका आधुनिक संगीत संस्थाहरूलाई आकार दिन सहयोग गरे।

एक नजरमा संरचना

संगीतको दृष्टिले, यो गान उल्लेखनीय रूपमा सानो छ: यसको सबैभन्दा तल्लो देखि सबैभन्दा माथिल्लो स्वरसम्म एउटै अष्टक फैलिएको छ, दुवै D मा पुग्छन्, जसले यसलाई फराकिलो स्वर दायरामा गाउन तुलनात्मक रूपमा सजिलो बनाउँछ। २०१६ मा, बीबीसीले रियो ओलम्पिक्सअघि सबैभन्दा फरक राष्ट्रिय गानहरूको सूचीमा यसलाई तेस्रो स्थानमा राख्यो, अन्य देशका गानहरूको तुलनामा यसको संगीतात्मक विशेषतालाई उल्लेख गर्दै।

यो गान केबारेमा हो

यसका बोल पुनः प्रस्तुत नगरी भन्नुपर्दा, गानको केन्द्रीय छवि विविधतामार्फत एकता हो: धेरै फरक फूल एउटै मालामा जोडिएको, जसले नेपालका धेरै जात, भाषा, धर्म र संस्कृति एक राष्ट्रमा मिसिएको प्रतिनिधित्व गर्छ। त्यहाँबाट, श्लोकहरू देशको पूर्वीतम र पश्चिमतम नदीबीच फैलिएको सार्वभौमसत्ता, यसको प्राकृतिक सम्पदा, यसको स्वतन्त्रता जित्नेहरूको बलिदान, र मैदान, पहाड र हिमालको मिश्रणलाई एउटै अखण्ड मातृभूमिको रूपमा हेर्दै अगाडि बढ्छन्। गानले अगाडि हेर्ने भावनामा टुंगिन्छ, नेपाललाई सँगै अगाडि बढिरहेको प्रगतिशील राष्ट्रको रूपमा प्रस्तुत गर्दै।

कहिले र कसरी प्रस्तुत गरिन्छ

नेपाली कानूनले राष्ट्रिय झण्डासँगै गानको समयमा नागरिकलाई उभिएर सम्मान देखाउन आवश्यक बनाउँछ। यो संसदीय सत्रको सुरुवात, राष्ट्रपति शपथग्रहण समारोह, विदेशी गणमान्य व्यक्तिको राजकीय भ्रमण, राष्ट्रिय बिदा, र प्रमुख खेलकुद कार्यक्रममा बजाइन्छ, र रेडियो तथा टेलिभिजन स्टेसनले दैनिक प्रसारणको सुरु र अन्त्यमा यसलाई प्रसारण गर्छन्। धेरै विद्यालय र सरकारी कार्यालयले पनि हरेक बिहान यसलाई बजाउँछन्।

प्रायः सोधिने प्रश्नहरू