राष्ट्रिय चिन्हको रूपमा औपचारिक हुनुभन्दा धेरै अघिदेखि नै गाढा रातो रंग नेपालभरि सर्वत्र थियो — गोरखाका शाह राजाहरूको रातो युद्ध झण्डामा र चाडपर्वका बेला निधारमा लगाइने सिन्दुरे टीकामा। यो त्यस्तो थोरै राष्ट्रिय चिन्हमध्ये एक हो जुन कुनै एउटा वस्तुसँग नभई नेपालले आफ्नै मान्ने लगभग सबै कुरामा दौडिने एउटा रंगसँग जोडिएको छ।
यो रंग कहाँबाट आयो: झण्डा
कानुनी आधार: नेपालको संविधान २०७२, धारा ९(३), जसमा गाढा रातो (Crimson) राष्ट्रिय रंग हो भनिएको छ। पाठ Constitute Project मा।
नेपालको राष्ट्रिय रंग यसको राष्ट्रिय झण्डासँग अभिन्न रूपमा जोडिएको छ। विश्वको एक मात्र गैर-आयताकार राष्ट्रिय झण्डा — हालको झण्डा — १६ डिसेम्बर १९६२ मा गाढा निलो किनारासहितको गाढा रातो क्षेत्रका साथ मानकीकृत गरिएको थियो। झण्डाको आधिकारिक प्रतीकात्मकता अनुसार, गाढा रातोले नेपाली जनताको बहादुरीलाई जनाउँछ, जबकि निलो किनाराले शान्ति र सद्भावलाई जनाउँछ।
नेपालको संविधानको अनुसूची १ ले झण्डा बनाउने विशेष विधि तोकेको छ; तर झण्डाका रंगका लागि आधिकारिक हेक्स वा प्यान्टोन मान हामीले भेटेनौं। यहाँ देखाइएका छटा झण्डा डिजिटल रूपमा पुनरुत्पादन गर्न सामान्यतया प्रयोग हुने हुन्, कानुनी रूपमा तोकिएको मापदण्ड होइनन्।
स्रोत: नेपालको संविधान, अनुसूची १; विकिपिडिया, Flag of Nepal
किन गाढा रातो: रंगपछाडिको अर्थ
गाढा रातो रंगले बहादुरीलाई जनाउँछ। गोरखा राज्यको झण्डा सुरुमा शाह राजाहरूको एउटै त्रिकोणाकार रातो युद्ध ध्वजा थियो, र १८औं शताब्दीमा पृथ्वीनारायण शाहले राज्यहरू एकीकरण गरेपछि दुई पताके भएको झण्डा मानक बन्यो, जुन हिन्दू धार्मिक ध्वजाबाट प्रेरित मानिन्छ।
गाढा रातो नेपालको राष्ट्रिय फूल लालीगुराँसको रंग पनि हो, जुन रातोका विभिन्न छटामा फुल्छ — यही कारणले गर्दा झण्डा, फूल र राष्ट्रिय रंगलाई प्रायः सँगै वर्णन गरिन्छ।
स्रोत: विकिपिडिया, Flag of Nepal
नेपाली जीवनमा गाढा रातो कहाँ देखिन्छ
गाढा रातो झण्डाको डण्डामा मात्र सीमित छैन — यो नेपालभरिको दैनिक र धार्मिक जीवनमा बुनिएको छ।
नेपाली संस्कृतिभर गाढा रातो
| अवसर | गाढा रातो कसरी देखिन्छ |
|---|---|
| दशैं | आशीर्वादको रूपमा निधारमा रातो टीका लगाइन्छ |
| तिहार / भाइटीका | दाजुभाइ-दिदीबहिनीबीच टीका र माला साटासाट |
| विवाह | रातो दुलही साडी; सिउँदोमा सिन्दूर लगाइन्छ |
| तीज | विवाहित महिलाहरूले व्यापक रूपमा रातो साडी लगाउँछन् |
✦ थाहा थियो?
- नेपालको झण्डा विश्वको एक मात्र गैर-आयताकार राष्ट्रिय झण्डा हो — र गाढा रातो यसको प्रमुख रंग हो।
- गाढा रातो झण्डा र नेपालको राष्ट्रिय फूल लालीगुराँस दुवै रातो रंगसँग जोडिएका छन्।
- नेपालमा विवाहित हिन्दू महिलाहरूले लगाउने सिन्दूर, रातो धूलो, राष्ट्रिय रंगको सबैभन्दा देखिने दैनिक प्रयोगमध्ये एक मानिन्छ।
प्रायः सोधिने प्रश्नहरू
नेपालको राष्ट्रिय रंग के हो?
गाढा रातो नेपालको राष्ट्रिय रंग हो। यो १६ डिसेम्बर १९६२ मा हालको स्वरूपमा अपनाइएको राष्ट्रिय झण्डाको प्रमुख रंग हो।
नेपालमा गाढा रातो रंगले के जनाउँछ?
गाढा रातो रंगले बहादुरीलाई जनाउँछ। यो नेपालको राष्ट्रिय फूल लालीगुराँसको पनि रंग हो।
नेपाली चाडपर्वमा रातो रंग किन यति धेरै प्रयोग गरिन्छ?
नेपाली हिन्दू संस्कृतिमा रातो रंगलाई शुभ मानिन्छ, जुन दशैं, तिहार र तीजजस्ता अवसरमा टीका, सिन्दूर, विवाहको पोशाक र चाडपर्वको सजावटमा प्रयोग गरिन्छ।
नेपालको राष्ट्रिय रंगको आधिकारिक हेक्स कोड छ?
नेपालको संविधानले झण्डा बनाउने विधि तोकेको छ, तर आधिकारिक हेक्स वा प्यान्टोन रंग कोड हामीले भेटेनौं। झण्डा अनलाइन पुनरुत्पादन गर्न सामान्यतया प्रयोग गरिने छटा गाढा रातो, हेक्स #DC143C नजिक छ।
नेपालको झण्डाको किनाराको रंग के हो?
झण्डाको किनारा गाढा निलो हुन्छ, जुन सामान्यतया हेक्स #003893 मा पुनरुत्पादन गरिन्छ, जसले गाढा रातो क्षेत्रको विपरीत शान्ति र सद्भावलाई जनाउँछ।
राष्ट्रिय रंग रहेको झण्डा कहिले अपनाइयो?
सिन्दुरे रातो रंगको मूल भाग भएको हालको राष्ट्रिय झण्डा १६ डिसेम्बर १९६२ मा अपनाइएको थियो।
कुन राष्ट्रिय प्रतीकहरूमा सिन्दुरे रातो रंग देखिन्छ?
सिन्दुरे रातो रंग राष्ट्रिय झण्डा र राष्ट्रिय फूलमा तथा टिका र सिन्दुरमा देखिन्छ।