हरेक शरद ऋतुमा नेपालका पाखा सुन्तलाले सुनौलो बन्छन्। २०८० चैत ३० (सन् २०२४ अप्रिल १२) मा मन्त्रिपरिषद्ले सुन्तलालाई नेपालको राष्ट्रिय फल घोषणा गर्यो। यस पृष्ठले के निर्णय भयो, के अझै स्पष्ट छैन र यो फल देशसँग किन मिल्छ भन्ने कुरा बुझाउँछ।
आधिकारिक रूपमा के निर्णय भयो
- २०२३जीन बैंकले सुन्तलासम्बन्धी अध्ययन कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयमा पठायो।
- २०८० चैत ३० (२०२४ अप्रिल १२)मन्त्रिपरिषद्ले सुन्तलालाई राष्ट्रिय फलका रूपमा मान्यता दियो।
- सोही दिन सार्वजनिकमन्त्रिपरिषद् बैठकपछि मन्त्री रेखा शर्माले निर्णय जानकारी गराइन्।
स्रोत: राइजिङ नेपाल, "Orange declared as national fruit" (२०२४ अप्रिल १२)। २०२३ को प्रस्ताव मितिको कुरा एउटा अप्रत्यक्ष ब्लग स्रोतबाट लिइएको हो र स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि भएको छैन।
नामसम्बन्धी टिप्पणी: सुन्तला बनाम जुनार
| नेपाली नाम | अङ्ग्रेजी | वैज्ञानिक नाम |
|---|---|---|
| सुन्तला | Mandarin orange | Citrus reticulata |
| जुनार | Sweet orange | Citrus sinensis |
| कागती | Lime | Citrus aurantiifolia |
| भोगटे | Pomelo | Citrus maxima |
स्रोत: नेपाल हर्टिकल्चर सोसाइटी, "Development and Outlook of Citrus Industry in Nepal" (जसले सुन्तलालाई नेपालको आदिवासी फल भनेको छ); सिन्धुलीको जुनारबारे काठमाडौँ पोस्ट र नेपाल हर्टिकल्चर सोसाइटीका प्रतिवेदन
कहाँ फल्छ
सुन्तला जातका फल नेपालको मध्य पहाडका फल हुन्, जहाँ घाम लाग्ने भिरालो पाखा, सौम्य जाडो र राम्रो निकास यिनका लागि उपयुक्त हुन्छन्। बगैँचा ठूला फार्मभन्दा साना पारिवारिक जग्गामा बढी हुन्छन्, त्यसैले ग्रामीण परिवारका लागि यसको बाली निकै महत्त्वपूर्ण छ।
प्रदेश र जिल्लाअनुसार क्षेत्रफल तथा उत्पादनको ठ्याक्कै तथ्याङ्कका लागि कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयको पछिल्लो तथ्याङ्क हेर्नुहोस्। प्रकाशित सङ्ख्या वर्ष र स्रोतअनुसार फरक पर्ने भएकाले हामीले यहाँ आँकडा दोहोर्याएका छैनौं।
मौसम र दैनिक प्रयोग
सुन्तला शरद ऋतुदेखि जाडोसम्म पाक्छ, त्यसैले दशैं र तिहारताका फल पूजा र चाडपर्वका थालमा देखिन्छ। ठ्याक्कै समय उचाइ र जातअनुसार फरक पर्छ। सुन्तला ताजै खाइन्छ वा जुस बनाइन्छ।
✦ के तपाईंलाई थाहा छ?
- हामीले पुष्टि गर्न सकेसम्म, सन् २०२४ अप्रिलअघि नेपालको आधिकारिक रूपमा मान्यता पाएको राष्ट्रिय फल थिएन।
- नेपाल हर्टिकल्चर सोसाइटीले सुन्तलालाई नेपालको आदिवासी फल भनेको छ।
- सुन्तला जातका फल भिटामिन सीका राम्रा स्रोत मानिन्छन्, जाडोमा यिनको लोकप्रियताको एउटा कारण यही हो।
सुन्तला किन मिल्छ
भूगोल। धेरैजसो नेपालीले बसोबास र खेती गर्ने मध्य पहाडी पेटीमै यो फल्छ। जीविका। धेरै पहाडी परिवारका लागि यो नगदे बाली हो। संस्कृति। यसको मौसम चाडपर्वको पात्रोसँग मिल्छ। पहिचान। आयातित फलभन्दा फरक, मानिसले यसलाई सिधै नेपाली पहाडी बगैँचासँग जोड्छन्।
स्रोत: व्याख्यात्मक सारांश; हामीले हेरेका स्रोतमा आधिकारिक कारणहरू प्रकाशित थिएनन्
बारम्बार सोधिने प्रश्नहरू
नेपालको राष्ट्रिय फल कुन हो?
मन्त्रिपरिषद्ले २०८० चैत ३० (२०२४ अप्रिल १२) मा सुन्तला (orange) लाई नेपालको राष्ट्रिय फलका रूपमा मान्यता दियो। यो फललाई सामान्यतया सुन्तला (मन्डारिन) भनेर चर्चा गरिन्छ।
राष्ट्रिय फल कहिले घोषणा भयो?
२०२४ अप्रिल १२ (२०८० चैत ३०) मा मन्त्रिपरिषद् बैठकपछि सरकारी प्रवक्ता तथा सञ्चारमन्त्री रेखा शर्माले घोषणा गरिन्।
राष्ट्रिय फल सुन्तला हो कि जुनार?
समाचारमा "orange" मात्र लेखिएको छ। नेपाली प्रयोगमा सुन्तला भनेको मन्डारिन (Citrus reticulata) र जुनार भनेको मिठो सुन्तला (Citrus sinensis) हो। हामीले निर्णयको पाठ हेरेका छैनौं, त्यसैले कुन प्रजाति तोकिएको हो भन्न सक्दैनौं।
२०२४ अघि नेपालको राष्ट्रिय फल थियो?
हामीले यसअघिको आधिकारिक घोषणा फेला पारेनौं, त्यसैले २०२४ पहिलो जस्तो देखिन्छ।
सुन्तलाको प्रस्ताव कसले ल्यायो?
कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयले प्रस्ताव प्रस्तुत गर्यो, जुन राष्ट्रिय कृषि आनुवंशिक स्रोत केन्द्र (जीन बैंक) ले पठाएको अध्ययनपछि आएको थियो।
नेपालमा सुन्तला कहाँ फल्छ?
मुख्यतया मध्य पहाडमा; पूर्वी पहाडमा सुन्तला र सिन्धुलीमा जुनार चर्चित छन्।
सुन्तलाको वैज्ञानिक नाम के हो?
Citrus reticulata, अर्थात् मन्डारिन सुन्तला, Rutaceae परिवारको।